Skip to Content

Wednesday, October 28th, 2020

پرسی جەستە، فەلسەفەی جەستە

Be First!

 

 

 

(1)

ناوەڕۆكی پرسی جەستە لەو ناونیشانانە پێكهاتووە: ئافرەت و سێكسگەرایی لە كۆمەڵگای ئیسلامیدا. 

 

فەلسەفەی جەستە. پرسی جەستە، لە یارییەكی بوونگەرایی. سێوی مەعریفە، بازنە داخراو/كراوەكانی جەستە. سێوی مەعریفە، لەنێوان یەكسانی و جیاوازی.

 

ئافرەت لەنێوان ڕۆشنبیریی نێر و ئابڵوقەی زماندا. سێنترالیزمی نێرایەتی. 

 

چەمكی توندوتیژی لەنێوان فیكر و زانستدا . تیۆری توندوتیژی ڕەمزی لای پیێر بۆردیۆ. بونیاد/هاپیتوس/ پرۆسیسەكردن، لای پیێر بۆردیۆ

(2) 

ئەو كتێبە قسە لە جەستە و پرسی نێر و مێ دەكات، بەڵام چۆن دەتوانین جیاوازییەكانمان لە میانی بونیادی تاكە فیكرێكی دامەزراوی ڕەها (واتە زمان) دابمەزرێنین؟ ئایا عەقڵ دەتوانێ كۆی پێكهاتەكانی ئەو تاك لایەنییە، یان ئەو چەشنگیرییە هەڵوەشێنێتەوە و بۆشاییەك لەو نێوەدا دروست بكات، یان ئەوە جەستەیە لە ڕاكردنە بەردەوامەكانیدا دەتوانێ ئەو جێگیربوونە بروخێنێ؟ لەنێوان زمان وەك دامەزراو و جەستە وەك ڕاكردنی بەردەوام بەرەو نادیار، دەگەینە ئەو سەرەتا مەحاڵەی كە نایگەینێ. ئەوەی كە نایگەینێ دەبێتە شوێنی لێوردبوونەوەی بەردەوام و بیركردنەوە و پرسی بەردەوام.

(3)

هەر لە چاخی ناوەڕاستەوە بۆچوونی نێر و نێرسالاری دەڵێ: ئافرەتان لەپاش پیاوانەوە دێن، چونكە وشەی (Female- مۆنپ) لە وشەی (Male- مژكر) وەرگیراوە. یان چونكە لە وشەی لاتینی (Femina) هەڵهێنجراوە، واتای وشەی (Femina)ەش بە (أدنی إیمانا) دێت. ئەو دوالیزمییە هەر تەنها لە زماندا بەرجەستە نییە، هەڵبەتە مەبەستم وروژانی پرسیاری زمان پێش بیركردنەوە دەكەوێ یان بیركردنەوە پێش زمان دەكەوێ نییە. بەڵكو بەگشتی مەبەستم وروژاندنی دوالیزمەكانە، واتە جگە لەو دابەشكردنە (نێر/ مێ) دەبینین فیكری یۆنان و فیكری سەدەكانی ناوەڕاست و ئایینەكانیش، جەستەی مرۆڤیان دابەشی دوو بەش كردووە، جەستە و ڕۆح، یەكەمیان هەڵگری لەناوچوون و دووەمیان نەمرییە. بێگومان وەك دەردەكەوێ ئەو تێڕوانینە بۆ جەستە لە ئاستێكی نزمی بیركردنەوەدا خۆی دەبینێتەوە، بە بەراورد بە تێڕوانینی ئەمڕۆ بۆ جەستە. 

 

وەك چۆن ئەگەر ئەمڕۆ سەیری (Womina- امراە) بكەین، دەبینین لە دەستەواژەی (Woe toman- الویل للرجل) هەڵێنجراوە. وەك چۆن ئەمڕۆ چەمكی جەستە وەك چەمكێكی سێنتراڵی سەیر دەكرێت، لەو بارەشەوە بزاڤی ئافرەتان ڕۆڵی سەرەكییان لە بڵاوكردنەوەی ئاگایی لەبارەی تێگەیشتنی جەستەدا گێڕاوە. 

 

بەمجۆرە ئەگەر دوێنێ گوتاری فیكری بۆ تەماشاكردنی جەستە كەوتبێتە نێو سیستمی ئەخلاقییەوە، ئەوە ئەمڕۆ قسە لەوە دەكرێت كە جەستە وەك شتێكی ماددی لە بنەڕەتدا لە هەموو بەها ئەخلاقییەكانەوە دوورە، نە پیرۆزە و نە پیس، بەڵكو ئەوە بەهای ئەخلاقییە خۆی بە جەستەوە هەڵواسیووە، بێگومان ئەوەش بۆ سروشتی كۆمەڵگا و ڕۆشنبیریی نێرایەتی باو دەگەڕێتەوە.

 

كەواتە جەستە ئەو زیندانە نییە وەك فەلسەفەی كلاسیكی تێیگەیشتووە، هەر تەنها سەرقاڵی ئارەزووەكان و شەهوەتەكان بێت، ئەوە جەستە نییە مرۆڤ دەخاتە ئاستی ئاژەڵ و بەها مرۆییەكان دەخاتە لەرزەوە، ئەو بۆچوونە سلبییە بۆ جەستە وەك چۆن مرۆڤایەتی مرۆڤ وندەكات، بە دیوەكەی دیكەش لە مانای حەقیقی ژیان دوورمان دەخاتەوە. جەستە بۆ خۆی بە هەموو دەركەوتە و ڕووخسارییەوە تەعبیر لە ژیان دەكات. ئەو زەویەیە كە بە ژیانەوە پەیوەستمان دەكات، زەوی یەكەمە كە دەبێ لەوێوە پێشوازی لە ژیان بكەین و لەوێوە مامەڵەمان لەگەڵ ژیان ڕێكبخەینەوە. جەستە ئەو یەكەمەیە كە پەیوەستبوونمان بە ژیان ڕادەگەیەنێت، ئەو پردەیە كە ڕابردوو و ئێستا و داهاتوومان بەیەكەوە دەلكێنێ، جەستە شیاوێكی بێ كۆتاییە، بۆیە هەمیشە لە بزاڤی بەردەوامدایە، هەمیشە بەدوای ئاسۆ نەبینراوەكانەوەیە.

 

Previous
Next

Leave a Reply