Skip to Content

Wednesday, December 1st, 2021
Home / Articles Posted by ئازاد

Blog Archives

چۆن وا لە فەلسەفەبکرێ بە چاخی خۆیەوە سەرقاڵ بێ؟

      سەرقاڵبوونی فەلسەفە بە چاخ(سەدە، سەردەم، کات، دەم، قۆناغ)ی خۆیەوە سەرقاڵبوونیەتی بە ئێمەی مرۆڤەوە.بەپێیئەوەی  ئێمەی مرۆڤ لە چاخێکەوە بۆ ئەویتر جیاوازیدێتە سەر ویستمان بۆ تێگەیشتن و بۆ بیرکردنەوە Continue Reading »

سیاسەتی خراپ و کاوە گەرمیانی وەک هۆمۆساکەر

      تیرۆرکردنی ڕۆژنامەنووس کاوە گەرمیانی پێماندەڵێ ئێمەی کورد، کوردی سەردەمی دەسەڵاتی سیاسی، نەوەی پاش هەڵەبجە و ئەنفال ، کراوین بە بەرهەمی خورپەکان، ئێمە لە هەنووکەدا بەرماوەی خورپە سیاسییەکانیین، Continue Reading »

فەلسەفە نا فەلسەفیترین ڕۆژی لە کوردستانا بەسەربرد

    لە ڕۆژی جیهانی فەلسەفەدا  فەلسەفە نا فەلسەفیترین ڕۆژی لە کوردستانا بەسەربرد   نیچە، فەیلەسوفە سەرسەختەکەی ڕۆژئاوا، پێیوایە ئێمە پێویستە لە مەترسیدا بژێین.ئەمەی نیچە دەیڵێ جەغتکردنە لە فەلسەفەی ژیان،لەو Continue Reading »

نووسینی ژنانه‌ وتنی فه‌لسه‌فه‌ی فێمینیزم

        ژینده‌ری مێ له‌ ئێستایا ئه‌و گوزاره‌یه‌یه‌ که‌ به‌شێ گه‌وره‌ له‌و گفتووگۆ هاوچه‌رخانه‌ پێکدێنێ که‌ وتنی جۆراوجۆر له‌سه‌ر دۆزی ژن دێننه‌گۆڕێ. به‌دڵنیاییه‌وه‌ قسه‌کردنیش له‌سه‌ر نووسینی ژنانه‌ به‌شێکه‌ Continue Reading »

سیاسەت و ئیتیک: ئەو شتە چییە کە لەڕووی سیاسییەوە ئیتیکییە؟

        دادوەری ڕەخنەیکردن بەسەر پێوەندی نێوان سیاسەت و ئیتیک(ڕەووشت)ەوە،کە ئەم دوو شتە لە جیهانی تاک و کۆدا لێکدابڕاو نیین،پێویستی بە فاکتە و سەڵمێنەگەلێ زۆر هەیە.ڕەنگە ئەم بینینە Continue Reading »

چیبکرێ تاوا لە پارتی بکرێ ببێ بە پارتێ سیاسی مرۆڤدۆست؟

    بەبۆنەی یادی تراژیدیا شوومەکەی 31 ی ئابەوە   شاعیری هاوچەرخی فەڕەنسی رامبۆ دەڵێ:”پێویستە مۆدێرنێ ڕەها بین”،ئێمەش دەڵێین:پێویستە ڕاستگۆیێ ڕەهابین، باشتریشە بڵێین:پێویستە ڕاستگۆیێ سیاسی ڕەهابین.کە ڕاستگۆیێ ڕەهاشبووین بەمە ئێمە Continue Reading »

هەڵبژاردنەکان موقەدەسی سیاسی دروستدەکەن

        لەئێستایا،مەبەستمان لای ئێمە،لە کۆمەڵگەی هاوچەرخی کوردی،کردەی سیاسی و دیدی ئاینی ئاوێزانییەکدیبوونە و گشت ئاماژەکانیش پێماندەڵێن دیدی ئێمە بۆ سیاسەت دیدێ لاهوتییە و شوێنێک لە هەنووکەدا لەناو Continue Reading »

بەئۆپۆزیسیۆنبوون … ئازاد حەمە

        لەبەرئەوەی بەڕادەێکی بەرچاو،و لەئاستێ فەلسەفی سیاسییانە،تێگەیشتنێ هزری سیاسیی لەسەر واتای یان گوزارەی بەئۆپۆزیسۆنبوون لە نووسینی ئێستامانا بوونی نییە بەپێویستی دەزانین لەم سەروتارە ڕووبەرچڕ و پووختەدا لەدیدێ Continue Reading »

پاسەوانی شیعر مرد

      “” ئێستا کچێک نیشتیمانمە””ی شێرکۆ بێکەس   بەرهەمی شیعری””ئێستا کچێک نیشتیمانمە””ی شێرکۆ بێکەس لە دەروازەی جۆراوجۆرەوە،لە گۆشەنیگای جیاوازەوە تێپەڕاندنی بێدەنگی لەئەستۆگرتووە و پاشەکشەی ڕەوشتی ئێستای تاکی کوردی Continue Reading »

مەرگی شێرکۆ بێکەس،وەک هەموو مەرگەکان،مەرگێ میتافیزیکی بوو

        مەرگی فیزیکی شێرکۆ بێکەس مەرگێ میتافیزیکی بوو.مەرگەکە مەرگێ کتوپڕبوو لێ چاوەڕوانکراوبوو.هەموو مەرگەکان ئاوا چاوەڕوانکراون لێ لەناکاو چاوەڕوانیەکان خۆیاندەکەنبەناو ژیانا.هەرکە شێرکۆ بێکەسیشان ئاگادارکردەوە شێرپەنجەی هەیە بەمە مەرگ Continue Reading »

ڕووداوی مەرگی شێرکۆ بێکەس هەنووکەی خۆی هەیە

        مەرگەکەی شێرکۆ بێکەس،کە ڕووداوەمەرگێ برینئامێزە و شایستەی گەلێ تێڕامانیشە،گەلێ شتمان پێدەبێژێ بۆنموونە:گشت ڕووداوێک هەنووکەی خۆی هەیە.کەچی ئەوی ڤیتگێنشتێین لەبارەی ڕووداوی مەرگەوە دەیڵێ کەمەرگ ڕووداو نییە لەناو Continue Reading »

ڕەوشی ڕیزپەڕ ژیۆرژیۆ ئەگامبێن

          بواری توێژینەوە فەلسەفییەکانی فەیلەسوفی کۆنتنێنتالی ئیتالی ژیۆرژیۆ ئەگامبێن Giorgio Agamben (1942) جگەلە زمانەوانی و جوانکاری بواری سیاسەت و مافیش دەگرێتەوە و لەژێر کاریگەری بیۆپۆلیتیک Biopolitics Continue Reading »

پاشماوەکانی ئۆشویتز ژۆرژیۆ ئاگامبێن

          زۆرن ئەو کتێبانەی لەسەر ئۆشویتز Auschwitz نووسراون، لێ بێئەندازە کەمن ئەو کتێبانەی بە دەستی بیرمەندە دەگمەنەکانی ڕۆژئاوا لە ڕوانگەێ فەلسەفیی و ئیتیکییەوە لەوبارەوە نووسراون. کتێبی Continue Reading »

بیرکردنه‌وه‌ فه‌لسه‌فییانه‌

        بیرکردنه‌وه‌ فه‌لسه‌فییانه‌ Thinking philosophically مه‌ته‌ڵێ بێ کۆتاییه‌ له‌ ژیانی مرۆڤ و ژینگه‌ی هزری گشت سه‌ده‌کانا و ، به‌پێی ئه‌وه‌ش شوێنی ئۆقره‌بوونی هه‌میشه‌ له‌سه‌ر عه‌رشی فه‌لسه‌فه‌ دا Continue Reading »

فەلسەفە و چارەسەرکردنی کێشە

        بۆ فەیلەسوفەکان ئەوەی چۆن فەلسەفە ڕووبەڕووی کێشەکان دەبێتەوە و کار بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆیان دەکا هەمیشە باسێ وروژێنەربووە. لە یۆنانی  کۆنیشەوە تائەمئێستا کێشە فەلسەفییەکان لە دەرکەوتندان Continue Reading »

جیاکردنەوەی فەلسەفە لە چەنەبازی

        گرینگە هەر لە سەرەتاوە هێما بۆئەوەبکەین کە، فەلسەفە ئەو کردەیەیە لە نوێبوونەوە و خۆمەشقکردنەوەی بەردەوامدایە لەسەر فێربوون. فەلسەفە بریتی نییە لە چەنەبازی و درێژدادڕی.هەروەها ئەم کردەیە Continue Reading »

وازهێنان له‌ سیاسه‌ت … ئازاد حه‌مه‌

          ئێمه‌ی مرۆڤ له‌ هه‌نووکه‌دا له‌هه‌رکوێبین به‌ سیاسه‌ته‌وه‌ گرێدراوین و،کرده‌ی سیاسیش له‌خودیخۆیدا توانای ئه‌وه‌یهه‌یه‌ کاریگه‌ری مه‌زن به‌سه‌ر ژیانی تاک و کۆوه‌ به‌جێبێڵێ و،وه‌کیتریش له‌ناو کولتوورێ سیاسی Continue Reading »

فەلسەفە و بیرکردنەوە

          لەناو جەنجاڵییەکانی جیهانی فەلسەفە و ئەو گفتووگۆیانەی سەبارەت بەم جیهانە بەرباسدەخرێن سەردەردێنین و بۆماوەێک لەسەر پێوەندی نێوان فەلسەفە و بیرکردنەوە دەوەستین و ئەو لایەنانە دەوروژێنین Continue Reading »

فەلسەفەێک تایبەت بە خۆشەویستی

  تێگەیشتنی فەلسەفی ئالان بادیو بۆ خۆشەویستی       لەم نووسینە،زۆر بە پووختی،خۆشەویستی لە دیدێ فەلسەفییەوە گفتووگۆدەکەین و لەسەر ڕوانینی فەیلەسوفی هاوچەرخی فەڕەنسی ئالان بادیو Alain Badiou بۆ واتای Continue Reading »

شوێنێک بۆ فەلسەفەی فێمینیزم (یان ژیندەر) لە زانکۆکانی کوردستان

    بۆئەوەی پەروەردەی فەلسەفی بگۆڕدرێ و ئەو سیاسەتی پەروەردە لەبارچووەی نێوەندی ئەکادیمی تەنیوەتەوە سەرنگوومکرێ و خودی پەروەردەش بە فەلسەفەوە گرێدرێ گرینگە فەلسەفە بێسنوور چالاک و کارابێت و دەرگا لەچەند Continue Reading »

دڵگرانینامەێکی کراوە بۆ بەڕێز بەرزانی

      بەڕێز بەرزانی، ڕەنگە ئەمە یەکەم نامە نەبێت لەو کاتەوەی سیاسەتەوانێکی کوردن ئاڕاستەتاندەکرێت، لێ نامەکەی “من ” ناواخنێ تر و ویستێ سیاسی تری لەپشتیەوەیە. “من” هاوڵاتیێکی سادەی شارەکەی Continue Reading »

لەو شوێنەی گەندەڵی هزری هەیە فەلسەفە بوونی دەبێت؟

     ئەگەر فەلسەفە بریتیبێت لە تێڕامانێ پووخت ئەو تێڕامانە بۆ بەشداریکردنە لە گۆڕینی جیهان، جیهان پێویستی بە گۆڕانە بۆیە پێویستی بە فەلسەفەیە. بەڵام فەلسەفە، یاخود ئەم تێڕامانە پووختە، لە Continue Reading »

ماڵی فه‌لسه‌فه‌ی کوردی له‌ کوێیه‌؟؟؟

      به‌بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی فه‌لسه‌فه‌وه‌ێ‌ سه‌روتاری هه‌شته‌م ئازاد حه‌مه‌     گه‌ر به‌بۆچوونی دێکارت شارستانی نه‌ته‌وه‌کان به‌ بڵاوبونه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه‌کردنێ ڕاسته‌قینه‌وه‌ گرێدراوبێت ئێمه‌ له‌هیچ شوێنێکی ئه‌م هاوکێشه‌ دێکارتیه‌وه‌ دیارنیین Continue Reading »

پەراوێزکردنی فەلسەفە لە بەرژەوەندی عەلمانی سیاسی و ئیسلامی سیاسی کوردییدایە

    بەبۆنەی ڕۆژی جیهانی فەلسەفەوە’آ سەروتاری حەوتەم   بەپێیئەوەی دینی و سیاسی چەوسێنەرەوەی فەلسەفەن ئەمە وادەکات لکانی بەردەوامی دینی و سیاسی بە فەلسەفەوە پەراوێزکردنی فەلسەفەی لێوەوەبەربێت هیچنەبێت ئەم دیاردەیە Continue Reading »

فەلسەفە وتنەوە ….6

    بەپێی ئەوەی ئامانجی فەلسەفە چالاککردنی هزرە ووتنەوەی فەلسەفە لە ڕوانگەیێ پەروەردەییەوە گرینگی خۆی هەیە. “کانت”  یش ،کە بەرچاوترین بیرمەندی ئەڵمانی سەدەی 18 بوو، هەقیبوو پێیوابێت “ئەو مامۆستایانەی فەلسەفە Continue Reading »

بۆئه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه‌ ئاماده‌بوونێ به‌رده‌وامی له‌ هزرمانا هه‌بێت…5

    به‌بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی فه‌لسه‌فه‌وه‌‌‌ێ‌ سه‌روتاری پێنجه‌م ئازاد حه‌مه‌ فه‌لسه‌فه‌ له‌ ده‌مووه‌ختی سه‌رهه‌ڵدانییه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ له‌ گۆشه‌نیگای جیاوه‌ ئه‌م سه‌رهه‌ڵدانه‌ی شیکراوه‌ته‌وه‌ و واتای فه‌لسه‌فه‌ به‌ر داکۆکی و ڕه‌تکردنه‌وه‌ی جۆراوجۆریش Continue Reading »

ڕق لە فەلسەفە … سەروتاری چوارەم

    لە ئێستادا فەلسەفە لە ناو ئێمەی کورد دووچاری ڕقێ ئەستوور بوەتەوە، ڕقێک کە سەرچاوەی جۆراوجۆری هەیە، ڕقێک کە زیان لە وتاری ڕۆشنبیری کوردی دەدا و بەهۆشیەوە کەلەپووری فەلسەفی Continue Reading »

پێویستی بۆ فەلسەفە …٣

    ئامادەبوونی فەلسەفە لە ژیانا نیعمەتێ نەبڕاوەیە و شارستانی مرۆڤایەتیش لە دێرزەمانەوە بەم نیعمەتە ئاشنایە. ئەم شارستانیەتە بێ فەلسەفە ناکارێ بژیت. هەر لەسەرەتاوە فەلسەفە قسەی خۆی لەناو ئەم شارستانیەتە Continue Reading »

هه‌نووکه‌ی فه‌لسه‌فه‌… 2

      له‌ ڕۆژێ وه‌ک ئه‌مڕۆدا ، له‌ ڕۆژی جیهانی فه‌لسه‌فه‌ دا، بۆئه‌وه‌ی ڕووبه‌ڕه‌ هزرییه‌کان به‌رین و فڕه‌ جه‌مسه‌رکرێن مه‌رجه‌ له‌ فه‌لسه‌فه‌ گه‌ڕێین پرسیار له‌سه‌ر هه‌نووکه‌ی خۆیبکات تا که‌له‌پووری Continue Reading »

کاتێک بۆ فەلسەفەکردن … ئازاد حەمە

      گرینگە ئێمەی کورد لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا ، لە ڕۆژی جیهانی فەلسەفەدا، کە خەسڵەتێ گەردوناوی وەرگرتووە، لەڕوانگەی فەلسەفییەوە تێڕامان لە کات بکەین و، هاوکات بشپرسین کەی دەکارین Continue Reading »

گومانسازی فەلسەفی …. ئازاد حەمە

    فەلسەفەکردنی مرۆڤ ئاماژەیە لەسەر کردەی بیرکردنەوە. “ئەوەش کە ئێمە بیردەکەینەوە ئەمەیان بناغەی بوونی مرۆییمان نیشاندەدات”. گومان  Sceptien یش ،بێ چەندوچۆن،  دەرگایێ نوێ بەڕووی ئاخاوتنە ڕۆژانەییەکانمانا دەکاتەوە ئەمەش تەنێ Continue Reading »

فه‌لسه‌فه‌ و سه‌رسامبوون

      بۆ پسپۆڕان له‌ زانینی فه‌لسه‌فی دا هه‌ر ئه‌وه‌ گرینگ نه‌بووه‌ چۆن هه‌ڵکۆڵین له‌ مانای فه‌لسه‌فه‌ دا ده‌که‌ن؟ به‌ڵکو ئه‌وه‌ش چۆن فه‌لسه‌فه‌ سه‌ریهه‌ڵداوه‌؟ و چۆنیش فه‌لسه‌فه‌ له‌ سه‌ره‌تای Continue Reading »

بیرکردنەوە لۆژیکییانە

    بیرکردنەوەکان’آوەک یەک نیین. توانای زانستی یان ئاستی پەروەردەیی تاک هەروەها دۆز و ژینگەی ڕوناکبیری و کۆمەڵایەتی مانای خۆیان بۆ بنیادنانی بیرکردنەوەکانمان هەیە. ناشێ ئێمە بەردەوام هەموو وەک یەک Continue Reading »

فەلسەفەکردن و پرسیارسازی

    بەپێی ئەوەی فەلسەفە بریتییە لە “چالاکی و شیکردنەوەی واتاییانە یان بیرکردنەوە لەمەڕ بیرکردنەوە” فەلسەفەکردن زۆرترین پێوەندی بە پرسیارسازییەوە هەیە*. چونکە نە ئەو چالاکیە و نەش خودی بیرکردنەوەکە دەکارێ Continue Reading »

پێکهاتنی نووسینی فەلسەفی

    پێکهاتنی (یاخود هاتنەبەرهەمی) نووسینی فەلسەفی (1) لە پێکهاتنی جۆرەکانی تری نووسین جیاوازە. چونکە نووسینی (تێکستی) فەلسەفی پێکهاتەی خۆی هەیە. ئەو پێکهاتەیە نووسینەکە لە نووسینەکانی تر، کە فەلسەفی نیین، Continue Reading »

فەلسەفە و فێربوون….ئازاد حەمە

  چۆن بە فێربوون ، یان بە زانین، لەسەر ماهیەتی شتەکان دەگەین؟ بۆ بیریاران ، لە یۆنانی کۆنەوە تاکو ئێستا، ئەو ڕێگایانەی فەلسەفە بۆ وەدەستهێنانی فێربوون گرتوویەتیەبەر باسێ سەرەکیبووە. چونکە Continue Reading »

ترسی ڕوناکبیرانی کورد لە لۆژیک یان ….4

ترسی ڕوناکبیرانی کورد لە لۆژیک یان لە بیرکردنەوەی فەلسەفی شێوە ماتماتیکییانە بەشی چوارەمئازاد حەمە/ پاریس ((بەشی چوارەمی باسی “”گرینگە ڕوناکبیرانی کورد خۆیان لەسەر خوێندنەوەی ڤیتگنشتاین و پۆست ڤیتگنشتاینیەکان ڕابێنن!– فەلسەفەکردن Continue Reading »

بەپێی تێزێکی ئالان بادیو بێت ڤیتگنشتاین ئەنتی فەلسەفەیە…3

         ((بەشی سێهەمی باسی “”گرینگە ڕوناکبیرانی کورد خۆیان لەسەر خوێندنەوەی ڤیتگنشتاین و پۆست ڤیتگنشتاینیەکان ڕابێنن!– فەلسەفەکردن لەسەر شێوازی نەرێتی فەلسەفەی شیکردنەوەی””)) گەشتی فەلسەفی ئێمە بەنێو بیرکردنەوە فەلسەفیەکانی ڤیتگنشتاین و پۆست Continue Reading »

سەرچڵییە فەلسەفیەکانی ڤیتگنشتاین و پۆست ڤیتگنشتاینیەکان ..2

((بەشی دووەمی باسی “”گرینگە ڕوناکبیرانی کورد خۆیان لەسەر خوێندنەوەی ڤیتگنشتاین و پۆست ڤیتگنشتاینیەکان ڕابێنن!– فەلسەفەکردن لەسەر شێوازی نەرێتی فەلسەفەی شیکردنەوەی””)) ڤیتگنشتاین لەپاش کانت بەولاوە وەک بەرچاوترین فەیلەسوف لە ڕۆژئاوا ناوزەددەکرێت Continue Reading »

گرینگە ڕوناکبیرانی کورد خۆیان لەسەر خوێندنەوەی …1

گرینگە ڕوناکبیرانی کورد خۆیان لەسەر خوێندنەوەی ڤیتگنشتاین و پۆست ڤیتگنشتاینیەکان ڕابێنن!فەلسەفەکردن لەسەر شێوازی نەرێتی فەلسەفەی شیکردنەوەی بەشی یەکەم سەرەتا: ئێمە لەڕێگای ئەم نووسینەوە نە کێشەی نێوان سێستێمە ڕوناکبیری و نەرێتە Continue Reading »

زمانی فەیلەسوفەکان لەیەکدیناچن

  ڕۆشنبیری فەلسەفی و بیری فەلسەفی ڕۆژئاوا زمانی خۆی هەیە. هەر مۆدێلە فەلسەفیێکیش بە زمانی خۆی هاتۆتەگۆ. مێژووی فەلسەفەی ڕۆژئاواش لە کۆتایدا کۆکراوەی ئەو زمانە فەلسەفیە جیاجیایانەیە فەلسەفەیانکردووە. بەڵێ لە Continue Reading »