Skip to Content

Friday, July 19th, 2024
سیمبول له‌ ته‌نیایدا …..   ڕزگار عومه‌ر

سیمبول له‌ ته‌نیایدا ….. ڕزگار عومه‌ر

Closed
by December 27, 2010 گشتی

تیرۆر کردنی ڕۆژنامه‌نووس (سه‌رده‌شت عوسمان) ڕووداوێکی سیاسی تایبه‌ت بوو ، چونکه‌ به‌ ووردی قۆناغێکی تازه‌ی نیشان دا له‌ بارودۆخی سیاسی، که‌ ئێستا کۆمه‌ڵگه‌ ژیانی تێدا به‌ڕێ ده‌کا. هه‌ر له‌ ساڵی 1991 تیرۆری سیاسی له‌ کوردستان ده‌ستی پێکردووه‌ ، هیچ ئاماژه‌یه‌کیش نیه‌ که‌ی کۆتایی دێ . تیرۆری سه‌رده‌شت چه‌ند تایبه‌تمه‌ندیه‌کی هه‌بوو که‌ جیایی ده‌کاته‌وه‌ له‌ وانیتر، هه‌ڵ و مه‌رجی مێژوویی یارمه‌تیده‌ر بوو که‌ ئه‌م که‌یسه‌ تواناکانی ئۆپۆزسیۆن بۆ خۆی ببا، ببێته‌ فاکته‌ری فشار هێنان بۆ ده‌سه‌ڵات و ئیحراجی دروست کردن .
ئه‌م که‌یسه‌ له‌به‌رامبه‌ر فاکتی ” کات ” دا گه‌رمایی له‌ ده‌ستدا . بۆ زۆر که‌س ئه‌م تێگه‌یشتنه‌ قابیلی قبوڵ نیه‌،چونکه‌ هه‌موو له‌و باوه‌ڕه‌ن سه‌رده‌شت و سۆران له‌ بیره‌وری و له‌ ویژدانی هه‌زاران که‌سدایه‌ ، هه‌موو له‌وباوه‌ڕه‌دان که‌ ئه‌و ” سیمبوله‌ ” هه‌میشه‌ له‌ یادمانه‌. به‌ڵام، کێشه‌که‌ ڕێک لێره‌دایه‌ ، له‌ میکانیزمی به‌ ” سومبوڵ ” بوون دایه‌ ، میکانیزمێک که‌ به‌ خێرایه‌کی زووتر له‌ حازر بوون و ئاماده‌بوونی زه‌مینه‌ی مێژوویی ، چاونه‌ترسی و سایکۆلۆژیای تاکه‌ که‌سێکی هه‌ستیار به‌ زوڵم ، که‌سێکی هۆشیار به‌ مانا چینایه‌تی و قوڵه‌کانی ” نامۆبوون ” ‌ی  دانیشتوانی گه‌ڕه‌ک به‌ سیسته‌می سیاسی ، پاڵی پێوه‌ده‌نێ له‌ ساغ بوونه‌وه‌یه‌کی پڕ له‌ مه‌ترسی له‌ جیاتی هه‌موان هاوار بکا .
 له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م هاواره‌ زۆر تایبه‌ته‌ که‌ لێواو لێو بوو له‌ حه‌رام شکاندن ، یه‌که‌م کاردانه‌وه‌ دژ به‌ سه‌رده‌شت هه‌ڕه‌شه‌ی مه‌رگ بوو‌ . ئه‌و ده‌مه‌ ، سه‌رده‌شت دڵنیایه‌ له‌ جدی بوونی ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌یه‌ ، به‌شێکی هه‌ڕه‌شه‌که‌ بریتیه‌ له‌ ” کۆچ ” کردن ، واته‌ یان مردن یان کۆچ . له‌م قۆناغه‌ سه‌‌رده‌شت مانه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێرێ ، مانه‌وه‌ به‌و مانایه‌ی درێژه‌ دان به‌ هه‌مان شێواز له‌ ژیانی ڕۆژانه‌و ئاسایی خۆی . ئه‌م شه‌هامه‌ته‌ له‌ بڕیار به‌روبوومی ئه‌وه‌ نیه‌ که‌ ئه‌و سه‌پۆرتی بۆ دروست بوو له‌ ئه‌نجامی هاوارکردن له‌ جیاتی هه‌مووان ، به‌ڵکو به‌روبوومی گیانێکی قاره‌مانانه‌یه‌ :- که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئاماده‌ییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌و یاساکانی مێژوو، له‌ده‌ره‌وه‌ی ئاشنا بوونی کۆمه‌ڵگه‌و ئاگادار بوونی به‌ نووسین وهاواره‌کانی، سه‌رده‌شت ‌خۆی ده‌کا به‌ قوربانی، ده‌کا به‌ قاره‌مانێکی تراژیدی، ده‌کا به‌ سیمبول .
کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی به‌ توێژی ڕۆشنبیریشه‌وه‌،ناتوانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی ” تراژیدیا ” و ” سیمبوڵ ” خه‌باتی کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی ڕێک بخا . ئه‌م نه‌توانینه‌ له‌ باری سایکۆلۆژیه‌وه‌ به‌رهه‌مهێنانی گیانی خۆ به‌ قوربانی کردنی وه‌کو جه‌بری مێژوو به‌رهه‌م هێناوه‌ له‌ نێو به‌شێکی زۆر له‌و که‌سایاتیانه‌ی که‌ له‌ هه‌ڵ و مه‌رجی تایبه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی- سیاسیدا ، دڵنیان یان نیمچه‌ دڵنیان له‌ نزیک بوونه‌وه‌ی مه‌رگ لێیان که‌چی ناڕۆن ، ڕاناکه‌ن ، ده‌مێننه‌وه‌و چاوه‌ڕوانی مه‌رگی خۆیان ده‌که‌ن . ڕه‌ئوف کامیل و نه‌زیر عومه‌ر دوو نموونه‌ی قوربانی ده‌یه‌ی نه‌وه‌ده‌کانن له‌ بادینان ، که‌ ماوه‌یه‌کی زۆربه‌ر له‌تیرۆرکردنیان هه‌ڕه‌شه‌یان لێکرابوو، به‌کرعه‌لی له‌ سلێمانی ، سۆران و عه‌بدولستار تاهیر شه‌ریف له‌ که‌رکوک هه‌ڕه‌شه‌یان لێکرابوو، هه‌موویان مانه‌وه‌و بوون به‌ سیمبول ، ئه‌و سیمبولانه‌ی که‌ له‌ دووا ئه‌نجامدا هیچ کاریگه‌ریه‌ک له‌سه‌ر جێ وشوێنی سیسته‌می دروست ناکه‌ن .
 
له‌به‌رده‌م ئه‌و لیسته‌ له‌ سیمبول و قوربانیه‌کانی تیرۆری سیاسیدا ، گرنگه‌ ڕه‌خنه له‌م نه‌خۆشیه‌ سیاسی – ئایدیۆلۆژیه‌ی موحتاج بوون به‌ تراژیدیا و سیمبول له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی بکرێته‌ مه‌نهه‌جی تازه‌ی ڕێکخستنی چالاکی سیاسی وکۆمه‌ڵایه‌تی . چیتر پێویست به‌وه‌ نیه‌ سیمبول زیاد بکرێن . خه‌باتی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێت ده‌رگا له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی تا ئێستا گوزه‌راوه‌ به‌ ته‌واوه‌تی دابخا . کاتێ نووسه‌رێک حه‌رامێک تێک ده‌شکێنێ ده‌بێ پێشوه‌خت نه‌خشه‌ی خۆپاراستن له‌ ده‌مانچه‌ی حه‌سحه‌س و جاسوسه‌کان ی لا دیار بێ ، کاتێک ووتارێک ده‌نێرێ بۆ ئه‌نته‌رنێت ئه‌گه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ری وێب سایته‌که‌ داوای لێکرد وێنه‌و زانیاری خۆت بنێره‌ با پێ ی بڵێ ” سه‌رت دای له‌به‌رد هیچیانت بۆ نانێرم ” . کاتێک ئه‌کتیڤیستێکی سیاسی هه‌ڕه‌شه‌ی مه‌رگی لێ ده‌کرێ ده‌بێ پێشوه‌خت ڕێگای خۆشاردنه‌وه‌،بارکردن،ته‌نانه‌ت کۆچیشی لا مه‌علوم بێ ، چونکه‌ خه‌باتی سیاسی ته‌نیا ” باوه‌ڕ ” نیه‌، به‌ڵکو هونه‌ری ” مانه‌وه‌و به‌رده‌وام بوونه‌ ” .
سیمبول و تراژیدیا نه‌ک ته‌نیا ناتوانن شۆڕشی کۆمه‌ڵایه‌تی به‌رهه‌م بێنن ، به‌ڵکو ته‌نانه‌ت ڕیفۆرمی بچوکیش له‌ ئه‌مڕۆی کوردستان  ناتوانن به‌ده‌ست بێنن . سیمبول وتراژیدیا ده‌توانن ببن به‌ که‌ره‌سته‌ی گه‌رمی که‌مپینێکی کاتی ، ده‌کرێ ببنه‌ که‌ره‌سته‌یه‌کی ئیعلامی گه‌وره‌. به‌ڵام،هه‌رگیز شوێنی  ” ڕێکخستن ” ی خه‌باتی سیاسی و گۆڕانخوازی ناگرنه‌وه‌ ،خوێندنه‌وه‌ بۆ ئاماده‌ییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ له‌ ڕێگای خه‌باتێکی وردی سیاسی ده‌کرێت ،بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌رخۆپیشاندانێکی ڕێگه‌ پێنه‌دراو ژماره‌ی ئاماده‌بووانی که‌متر بێ له‌ ژماره‌ی حه‌سحه‌س وپۆلیسه‌کان ئه‌وه‌ نه‌کرێ باشتره‌ ، با پاراستنی تواناکان هه‌ڵبگیرێ بۆ کاتێک که‌ دڵنیان ‌ ژماره‌ی ئاماده‌بووان سه‌دقاتی ژماره‌ی چه‌کدارانی به‌رامبه‌ره‌.
گیانی قاره‌مانی ، ئیحساسی شه‌ریفانه‌ی نامۆ بوونی کۆمه‌ڵایه‌تی تاکێک له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا ووزه‌یه‌کی قوڵ و پڕ مانایه‌ ناکرێ چیتر خه‌می هه‌مووان نه‌بێ ،ئه‌م جۆره‌ له‌ مرۆڤ که‌ ماوه‌ی نێوان  به‌ قاره‌مان بوونیان و سیمبول بوونیان زۆر کورته‌ ده‌کرێ له‌ جیاتی که‌نالی “تراژیدیا” له‌ که‌نالی”مانه‌وه ” خۆیان بدۆزنه‌وه‌ . سیاسه‌ت فواره‌ی سۆز نیه‌، سیاسه‌ت به‌ تایبه‌تی له‌ ئه‌مڕۆی کوردستان مه‌رگ و ڕاونانی به‌دواوه‌یه‌، سزای قانوونی به‌ دواوه‌یه‌، ئه‌مانه‌ بارودۆخی زۆر جدین له‌به‌رده‌م هه‌موو عه‌قلێکی حه‌رام شکێن ، له‌به‌رامبه‌ر هه‌موو ئه‌کتیڤیستێکی سیاسیدان ، ئێمه‌ له‌به‌رده‌م سیسته‌مێکی شمولی داین ، خه‌باتی سیاسیش له‌به‌رده‌م هه‌رسیسته‌مێکی شمولی جا چ عه‌گالی له‌سه‌ر بێ چ جامانه‌ی کوردی‌ بریتیه‌ له‌ زه‌مانه‌ت کردنی به‌رده‌وامی و سه‌پاندنی گۆڕانی ڕیشه‌یی له‌ ڕێگه‌ی هونه‌ری ئه‌م مانه‌وه‌یه‌ .

  ڕزگار عومه‌ر
orezgar@yahoo.ca

Previous
Next
This site is registered on wpml.org as a development site.