Skip to Content

Thursday, August 11th, 2022

( حه‌په‌سان له‌ دوای حه‌په‌سان ……….. یابان له‌ خۆی ئه‌دوێت ) *

Closed
by September 25, 2011 گشتی

                   
      

له‌  ڕێکه‌وتی (  11 -3 –  2011  )   زه‌ویله‌رزه‌ێکی  به‌هێز ، به‌ گوڕی  8،9 هه‌شت و نۆ پله‌ به‌ پێوه‌ری ڕیخته‌ر باکوری ڕۆژهه‌ڵاتی وڵاتی یابانی هه‌ژاند و شه‌بۆله‌   وێرانکه‌ره‌که‌ی ( سۆنامی ) به‌دوای خۆیدا هێنا ،  ده‌ره‌نجامیش  زیانێکی مادی زۆر ،  به‌ کاره‌ساتی کووره‌ ئه‌تۆمیه‌ تۆقێنه‌ره‌که‌شه‌وه‌  ،  ده‌یان هه‌زار قوربانیی لێ که‌وته‌وه‌ ، من له‌م نووسینه‌دا باس له‌ خودی کاره‌ساته‌ سروشتیه ماڵوێرانکه‌ر‌ ‌ و زیانه‌  مادی و به‌شه‌رییه‌ قورسه‌که‌ی ناکه‌م ، به‌ڵکو ده‌مه‌وێت تیشک بخه‌مه ‌سه‌ر ڕه‌وشتی به‌رزو بێوێنه‌ی گه‌لی   یابان له‌گه‌رمه‌ی کاره‌ساته‌که‌دا .
–  حه‌په‌سان له‌ کاره‌ساته‌که‌ ، حه‌په‌سانێکی  گه‌وره‌تر له‌ ئاست ڕه‌وشتی به‌رزی  گه‌لی یابانی  مه‌زن به‌دووی خۆیدا ده‌هێنێت –
له‌  چاوپێکه‌وتنێکی ته‌له‌ڤزوێنیی  بی بی سی به‌ریتانی  و سی  ئێن  ئێن ی ئه‌مریکایی  چه‌ند که‌سایه‌تییه‌کی  ئه‌کادیمی  وڵاته‌پێشکه‌وتوه‌کانی دنیا و پسپۆڕ له‌ بواری  سلووکی جه‌ماوه‌ر و کۆمه‌ڵناسی له‌ کاتی  ڕودانی  کاره‌ساتدا ، که‌ نیشته‌جێی وڵاتی یابانن ،  سه‌رسامیی خۆیان له‌ئاست به‌رزیی ڕه‌وشتی گه‌لی یابان پێ نه‌شاردرایه‌وه‌ ، بڕوانن ، ئێمه‌ی مرۆڤ  له‌گۆمه‌ڵگا دواکه‌وتوه‌کانی  خۆماندا  چه‌ند سه‌رسامین به‌ ڕه‌وشتی باڵاو مرۆڤدۆستی و ژیان دۆستیی که‌سانی  ئه‌وروپیی ، که‌چیی ئه‌وانیش  له‌ ئاست ڕه‌وشتی به‌رزی گه‌لی یاباندا دۆش داده‌مێنن و ده‌حه‌په‌سێن !!!!!
یه‌کێک  له‌ دیمه‌نه‌ هه‌ره‌ جوان و سه‌رسوڕهێنه‌ره‌کان که‌ له‌ که‌ناڵه‌کانی”   تی  ڤی ” یه‌وه‌‌ بینیمان …. کرێکاره‌کانی یه‌کێک له‌ کۆمه‌ڵگا  بازرگانیه‌کان  بوو که‌ له‌ کاتی زه‌ویی له‌رزه‌که‌دا و له‌ بری  هه‌ڵهاتن و خۆ قوتارکردن له‌  مه‌رگ ، چۆن خه‌ریکی هه‌ڵگرتنه‌وه‌ و ڕێکخستنی که‌ل و په‌لی  ناو کۆگاکه‌ ده‌بن ، هه‌ر وه‌ها فه‌رمانبه‌ر و کارمه‌نده‌کانی  ژووری  هه‌واڵ  له‌ یه‌کێک له‌ ئێزگه‌ ته‌له‌ڤزوێنه‌کان ،  چۆن به‌ هێمنی  و به‌ بێ شڵه‌ژان خه‌ریکی ڕاگرتنی  مێز و شاشه‌ی تی ڤی و کۆمپیوێتره‌کانن !!! له‌وانه‌یه‌ هه‌ریه‌ک له‌ ئێمه‌ ،  به‌خه‌یاڵ خۆمان  له‌وێ  ببینینه‌وه‌ ، یه‌کسه‌ر بیر  له‌ هه‌ڵاتن و ڕۆح ڕزگارکردن له‌ مه‌رگ بکه‌ینه‌وه‌ ، گه ر به‌ ویژدانه‌وه‌ ‌ به‌راوردێکی له‌م جۆره‌ له‌ نێوان ئه‌وان و خۆماندا بکه‌ین ، ئه‌وساکه‌  بۆمان ده‌رده‌که‌وێت گه‌لی  یابان  چ  گه‌لێکی جوان و له‌ خۆبورده‌و  بێوێنه‌یه‌ ………

نامه‌یه‌کی  ئه‌له‌کترۆنیی ،   به‌ ناونیشانی ( بۆ گه‌لی  یابانم  خۆشده‌وێ ) پێگه‌شت ، ‌ ده‌ڵێن گوایه‌ نامه‌ی سه‌فیری  ده‌وڵه‌تێکه‌ باس  له‌ سیفه‌ته‌ جوانه‌کانی سه‌رجه‌م گه‌لی یابان ده‌کات له‌ کاتی قه‌ومانی  کاره‌ساته‌که‌ دا ، ئه‌و که‌سه‌ له‌ ده‌ خاڵدا   ده نووسێت و ده‌ڵێت  :
1- هێمنیی :
نه‌  داکورکان  و  گریانێک ، نه‌ هاوار و  سینگ کوتانێک ، ته‌نیا  هه‌وری  خه‌مم بینی  له‌ ڕوخساره‌کاندا .
2- ڕێزکرتن :
به‌ ڕێزه‌وه‌ ، ڕێز له‌  دوای  ڕیز ڕاوه‌ستابوون   ،‌ بۆ کڕینی  خواردنه‌وه‌ و ئاو ، نه‌ قسه‌یه کی ‌ ڕه‌قت  ده‌بیست ، نه‌  کرداری  بریندارکه‌ر  ، نه‌ قه‌ره‌باڵغی و پاڵنان .
3- به‌هێزیی :
باڵه‌خانه‌ و  ته‌لاره‌   به‌ره‌رزه‌کان له‌ کاتی  زه‌مین له‌رزه‌که‌دا به‌لادا  ده‌هاتن  و  نه‌ده‌که‌وتن .
 4-  به‌زه‌یی :
هه‌ر که‌سه‌ و به‌شی  ئه‌و کاته‌ی خۆی   شتی  ده‌کڕی ، تا خه‌ڵکی تریش به‌قه‌د  پێویستیی  خۆی شت و مه‌کی   به‌ربکه‌وێت .
 5- سسته‌م ( نیزام ) :
له‌ کۆگاکاندا شڵه‌ژان ،  بوونی  هه‌ر نه‌بوو ، که‌سێک شه‌قامی  نه‌بڕی و ڕێی دانه‌خست ، له‌ هیچ شونێک گردبونه‌ وه‌ و قه‌ره‌باڵغی به‌رچاو نه‌ده‌که‌وت ، ته‌نها  لێک حاڵیبوونت به‌دیی ده‌کرد  .
 6- قوربانیدان :
په‌نجا  کرێکار له‌ کووره‌ ئه‌تۆمیه‌که‌دا  مانه‌وه‌ و ئاوی  ده‌ریایان  تێده‌ڕژان !! ئه‌رێ ئه‌و کرێکارانه‌  چۆن  پاداشت ده‌درێنه‌وه‌ ؟؟؟؟
 7- نه‌رم و نیانیی :
خاوه‌ن چێشتخانه‌کان نرخی  خواردنیا دابه‌زاند ،نرخی  هۆتێل و مۆتێل و نشینگه‌ ( شوقه‌ ) کان ،  له‌ چاوجاران و پێش بوومه‌له‌رزه‌که‌ که‌متر کرایه‌وه‌و دابه‌زێنرا  ، ئامێره‌کانی  ڕادانی  ئاوی زێراب به‌رده‌وام له‌ کاردابوون ، گه‌نج و که‌سه‌ به‌هێزه‌کان چاودێری و گرنگیان به‌ باری  ته‌ندروسیی که‌سه‌ لاواز و بێهێزه‌کان ده‌دا .
 8- ڕاهێنان :
گه‌وره‌ و گچکه‌ وا ڕاهێنرابوون له‌ کاتی کاره‌ساته‌که‌دا ده‌یانزانی چ ڕفتار و چۆن  هه‌ڵسو که‌وت ده‌که‌ن .
 9- ڕاکه‌یاندن :
کارمه‌نده‌کانی ڕاگه‌یاندن خۆڕاگریی جوانیان نواند ، ‌ بێژه‌ری  هیچ و پووچت به‌ر چاو نه‌ده‌که‌وت ، هاندان و خه‌ڵک گه‌رمکردن نه‌ده‌بیسترا ، ته‌نیا  خوێندنه‌وه‌ی  ڕاپۆرتی ئارامبه‌خش ده‌خوێندرایه‌ و  په‌خش ده‌کرا .
10- ویژدان :
له‌ کاتی  ڕودانی کاره‌ساته‌که‌دا که‌ کاره‌با بڕا ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ بۆ شت کڕین له‌ کۆگا و فرۆشگاکاندا بوون ، چ پێداویستیی  فرۆشگاکه‌یان  به‌ده‌سته‌وه‌ بوو پاره‌یان لێوه‌نه‌گیرابوو ،  گه‌ڕاندیانه‌وه‌ سه‌ر  ڕه‌ف و  جێگا‌کانی  خۆیان   و به‌و په‌ڕی هێمنیه‌وه‌ شوێنه‌که‌یان   به‌جێ ده‌هێشت .
جا تۆ وه‌ره‌ ، که‌ ئه‌م  وانه‌یه‌ت خۆێنده‌وه‌ ئینجا به‌راوردێک له‌ نێو گه‌لی  جاپان ( یابان ) و گه‌لی عاره‌ب و ( کورد – و ) بکه‌و ئازابه‌  توشی سه‌رئێشه‌ی  قورس  نه‌بیت …..‌ .
ئه‌ی  مایه‌ی  حه‌په‌سان  نیه‌ هه‌ر وه‌ک و ڕۆژنامه‌ی ( دێلی ته‌له‌گراف ) ی  له‌نده‌نیی په‌نجه‌ی بۆ ڕاکێشاوه‌ و ده‌ڵێت ( له‌ و پاشاگه‌ردانی  و ونبوونی  یاسا و خه‌ریک بوونی  پۆلیس به‌ فریاکه‌وتنه‌وه‌ ، ته‌نیا یه‌ک  دیارده‌ی دزیی و  تاڵانیی  چیه‌   تۆمار  نه‌کراوه‌ ) !!!
چه‌ند هه‌ڵوێستێکی جوامێرانه‌ که‌ که‌سانێکی یابانیی به‌ چاوی خۆیان  بینیویانه‌ و له‌ دیمانه‌ ڕۆژنامه‌وانی و ته‌له‌ڤزوێنیه‌کاندا باسیان  کردوه‌ :
– بۆ  ماڵ ده‌گه‌ڕامه‌وه‌ ، گه‌وره‌ ژنێ ( من له‌ دڵم نایه‌ت  به مرۆڤێکی ‌ شێره‌ ژنی وا بڵێم ” پیره‌ ژن ” – و – ) م بینی له‌ به‌ر ده‌رگای  داخراوی  نانه‌واخانه‌یه‌کدا  ڕاوه‌ستابوو ، به‌ خۆڕایی ( بێ به‌رانبه‌ر )  نانی به‌سه‌ر خه‌ڵکی ڕاگوزه‌ر  و  برسیدا  دابه‌ش ده‌کرد ، ئاا ئه‌وه‌یه‌  مانای  یارمه‌تیدانی  لێقه‌وماوان .وااااایی ،  ئه‌و دیمه‌نه‌   چ دیمه‌نێکی ئارامبه‌خشبوو هێورکه‌ره‌وه‌ بوو ..
– له‌ فرۆشگایه‌کدا هه‌موو که‌ل و په‌له‌کان  داڕووخان ، ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ هاتبوون بۆ کڕینی  پێداویسته‌کانیان و له‌ سره‌دا ڕاوه‌ستابوون  ،  شوێنه‌که‌ی خۆیان جێده‌هێشت و شتکانیان هه‌ڵده‌گرته‌وه‌ و ده‌یانخسته‌وه‌ سه‌ر ڕه‌فه‌کان و به‌ بێ  پاڵه‌به‌ستۆکردن و بێ ڕیز‌ تێکدان ،   زۆر به‌هێمنی ده‌گه‌ڕانه‌وه‌ شوێنه‌کانی خۆیان و به‌قه‌د پێویستیی ئه‌و ڕۆژه‌ شتیان ده‌کڕیی .
– له‌ شوێنێکی تری شه‌قامێکدا ، ژنێک لافیته‌یه‌کی به‌رزکردبوه‌وه‌ له‌سه‌ری نووسیبوو ( تکایه‌  گه‌ر ده‌ستی ئاوت هه‌یه‌ ، وه‌ره‌ ماڵی ئێمه‌ ئاوده‌سته‌که‌مان به‌ کار به‌هێنه‌  )
– له‌  ( دزنی لاند ) شیرینه‌ مه‌نیان به‌ بێ به‌رانبه‌ر دابه‌شده‌کرد ، بینیم کچه‌ قوتابیه‌کان به‌ په‌له‌ ده‌چوون له‌و شیرینه‌مه‌نییه‌یان وه‌رده‌گرت و به‌ په‌له‌تر ده‌یان برد بۆ بنکه‌ی فریاکه‌وتن  و دابه‌شیان ده‌کرد به‌سه‌ر منداڵه‌ وردیله‌کاندا   .
– هاوڕێیه‌کم ویستی به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ک بوه‌ یارمه‌تییه‌ک پێشکه‌ش بکات ، بۆیه له‌سه‌ر ‌ لافیته‌یه‌کی نووسی ( گه‌ر پێت خۆشه‌ فرموو با به‌ ئه‌م ماتۆڕ  پاسکیله‌ی خۆم  بتگه‌یه‌نمه‌وه‌ ماڵ ) ئه‌م هاوڕێیه‌م به‌ خۆی و لافیته‌که‌ی  و ماتۆڕپاسکیله‌که‌یه‌وه‌ ، به‌به‌ر  ئه‌و سه‌رمایه‌وه‌ ڕاوه‌ستا تا نه‌فه‌رێکی تووش بوو بۆ شوێنێکی زۆۆر دوور له‌ ناوچه‌ی ( توکوروزاوا )ی  گواسته‌وه‌ ‌ .
-چوم به‌نزین بکه‌م ،  کرێکاره‌که‌ی ‌ به‌نزینخانه‌ هاته‌ پیریمه‌وه‌ و به‌ده‌م زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کی شیرینه‌وه‌ پێ وتم ( ته‌نیا ده‌توانم 30 له‌تر به‌نزینت بده‌مێ ، ڕازی ده‌بی ؟؟!!) منیش پێم وت : چۆن ڕازی نابم ؟زۆۆر  سوپاسیشت ده‌که‌م .
– منداڵێکم  بینی سوپاسی شۆفێری پاسه‌که‌ی کرد و پێی وت (زۆر سوپاس بۆ دوێنێ  شه‌و که‌ ‌ شه‌مه‌نه‌فه‌ره‌کانتان   خسته‌  کار و ئێمه‌تان  پێ ‌گوازته‌وه‌ ) قسه‌ و سوپاسی ئه‌و منداڵه‌ ژیره‌  فرمێسکی شادیی زایانده‌ چاوی شۆفێره‌که‌ .
– ڕێک و پێکی و هێمنی ڕیزبه‌ستوان له‌ پێش کابینه‌ی  ته‌له‌فۆنی گشتیی هه‌ر باس نه‌ده‌کرا ، هه‌رکه‌سه‌ ‌و به‌ که‌مترین ماوه‌ و کورتترین ده‌ربڕین هه‌واڵی سه‌لامه‌تیی خۆی ده‌گه‌یان خاو خێزانی تا بواری  قسه‌کردن  بۆ که‌سێکی تر خۆشبکات   ( ئه‌مه‌ قسه‌ی کچه‌ هاوڕێیه‌کی بێگانه‌م بوو که‌ به‌ چاوی خۆی بینیبوی .)
– ( سنتوری ) کۆمپانیای شه‌ربه‌ت ، به‌ خۆڕایی شه‌ربه‌تی دابه‌ش ده‌کرد …کۆمپانیایه‌کی خوارده‌مه‌نیی یه‌ک ملوێن قوتووی ڕشته‌ ( شه‌عریه‌ ) و شۆربا ی به‌ بێبه‌رانبه‌ر  دابه‌شکرده‌ سه‌ر خه‌ڵکه‌که‌دا  .
…..
له‌ کۆتاییدا ، له‌وانه‌یه‌ پرسیاری ئه‌و منداڵه‌مان بکه‌وێته‌ بیر که‌ له‌  فلیمێکی خه‌یاڵییدا  سۆپه‌رمان ده‌بینیت  هه‌ڵده‌فڕێت ، پێی سه‌رسام ده‌بێت و له‌ دایکی ده‌پرسێت ( ئه‌رێ دایه‌ که‌ی منیش ده‌توانم بفڕم ؟؟ ) دایکه‌ له‌ مناڵه‌که‌ ده‌ڕوانێت و ده‌زانێت سۆپرمان له‌ خه‌یاڵی منداڵه‌که‌یدا نموونه‌ی  مرۆڤی چاکه‌خواز و  خێر و خۆشیه‌ بۆ که‌سانی تر ، بۆیه‌ دایکه‌که‌   له‌دڵی نایه‌ت  منداڵه‌که‌ی  بێ ئومێدی بکات  و  ‌ پێی  ده‌ڵێت ( که‌ گه‌وره‌ بوویت تۆش ده‌توانیت بفڕیت کۆرپه‌که‌م ) ….ئه‌رێ  بشێ   ئه‌م منداڵه‌ ( گه‌له‌  )ی  ئێمه‌ش گه‌وره‌ ‌بێت  ؟؟ ئه‌ی تۆ بڵێی  ڕۆژێک ئێمه‌ش  خۆنه‌ویستیی زاڵبێت به‌سه‌ر ڕۆحماندا و له‌ خۆشیی و ناخۆشیدا خه‌ڵکمان له‌ بیر نه‌چێت و خۆشمان بوێن .
*  ئه‌م نوسینه‌ ، به‌ده‌سکاریه‌وه‌ ،  کورتکراوه‌ی وتارێکی عاره‌بیی   نووسه‌ر(  منی درویش )ه‌  و له‌ ئه‌نترنێت وه‌رگیراوه‌ .


ئاماده‌کردن و وه‌رگێڕانی : حه‌مه‌ سه‌عید که‌لاری

Previous
Next