Skip to Content

Sunday, June 23rd, 2024
كۆمۆنیزم و، ئیسلام  و،  نه‌نكم

كۆمۆنیزم و، ئیسلام و، نه‌نكم

Closed
by November 23, 2013 گشتی

 

 

 

 

 

نه‌نكم نه‌ قورئانی ده‌خوێند  و نه‌ كارڵ ماركس و  نه‌ هیچ په‌رتوكێك ، له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌میشه‌ له‌  ڕودانی هه‌ر كێشه‌یه‌كدا له‌ نێوان پیاوانی خێزانه‌كه‌ی یان دێكه‌ی به‌ دادوه‌ری حوكمی ده‌كرد . ئه‌وه‌ش نه‌ریتێكی بۆ ماوه‌یه‌ی لادێیی میسر بوو هه‌ر له‌ سه‌رده‌می  (خوا  ئه‌زیس ژیر) و (خوای دادوه‌ری میعات) . هه‌ست كردن به‌ دادوه‌ری خه‌سڵه‌تێكی سروشتی مرۆڤه‌ ، وه‌كو هه‌ست كردن به‌ خۆشه‌ویستی و ئازادی و  شكۆیی و یه‌كسانی . به‌ڵام یاری حزبه‌كان  و حوكم كردن  ڕۆحی هه‌ست كردن به‌ دادوه‌ری گه‌نده‌ڵ ده‌كات له‌ لای ئه‌وانه‌ی پتر سه‌رقاڵن  به‌ سیاسه‌ته‌وه‌ . به‌ بێ‌ چاوپۆشی له‌ ((ئایین و ڕه‌گه‌زو چین)) هه‌رگیز  دادوه‌ری  گوزارشت  له‌ یه‌كسانی ڕاسته‌قینه‌ی نێوان خه‌ڵك ناكات  . به‌ڵكو دادوه‌ری  كرا به‌ ڕاگردنی هاوسه‌نگی نێوان هێزه‌ حزبییه‌ ڕكه‌به‌ره‌كان بۆ ده‌سه‌ڵات . به‌شداریكردنه‌ له‌ سه‌ر هاوسه‌نگیه‌كان  بۆ به‌ دیهێنانی ڕێكه‌وتنی نێوانیان و ، دابه‌شكردنی كورسیه‌كان و پله‌و پایه‌ به‌ پێی  سه‌نگی هێزه‌كانیان نه‌ك به‌ پێی دادوه‌ری . حزبی نوری سه‌له‌فی وای ده‌بینێت  ((ڕوخساری ژن عوره‌ته‌))  ئه‌م حیزبه‌ بۆ ((دژایه‌تی یاسا)) دروست بوو له‌ كه‌مایه‌تیه‌كی زۆر كه‌م له‌ پاش یونایری 2012 . پاڵپشتێكه‌ بۆ قورسای سیاسی و یاری هاوسه‌نگی (له‌ نێو لیژنه‌ی ده‌ستوور) . زیاتر له‌ نیوه‌ی كۆمه‌ڵگا ،پتر له‌ چل ملیۆن ژن كه‌ زۆرایه‌تی گه‌لی میسر  له‌ ده‌ره‌وه‌ی حزبه‌كانن ، به‌ حوكمی  یاسا قه‌ده‌غه‌یه‌  ژنان حزبی خۆیان پێك بێنن كه‌ بریتین له‌ نیوه‌ی كۆمه‌ڵگا .  مه‌رجی سیاسی و دارایی سته‌مكارانه‌ ده‌سه‌پێنن كه‌ له‌ توانای كرێكاران و جوتیاراندا نییه‌ و به‌ هۆی هه‌ژاری و دواكه‌وتنیانه‌وه‌  به‌شدار نابن له‌ گه‌مه‌ سیاسیه‌كان دا .  دوو چینی عه‌نتیكه‌ دروست بوو ، چینێكی به‌رپه‌رچ دانه‌وه‌ له‌ جوتیاره‌ هه‌ژاره‌كان ، وه‌ چینێكی نه‌خوێنده‌وار له‌ قاهیره‌ و پیره‌ خاوه‌ن ئه‌رزه‌كانیش له‌ لادێ‌ ، جوتیاره‌ هه‌ژاره‌كان هیچ ڕۆڵیان نه‌بوو له‌ سیاسه‌ت دا ، ته‌نها بارۆنه‌كان  یان ئاغای  خاوه‌ن ڕه‌به‌ن كۆیانی ده‌كرده‌وه‌  بۆ ئه‌وه‌ی دنگیان بۆ بدات .بارۆن و ئاغاكان به‌و به‌ڵێنه‌ درۆیانه‌ی كه‌ به‌ جوتیاره‌كانیان ده‌دا بۆ به‌ دیهێنانی داواكاریه‌كانیان  سه‌ركه‌وتوو ده‌بوون  . ئه‌و كاته‌ش  كه‌ دیالۆك سه‌باره‌ت به‌ سانا ترین  مافی جوتیار له‌ په‌رله‌مان  ده‌هاته‌ پێش  ، نوێنه‌ره‌ بارۆنه‌كان هاواریان لێ‌ ڕاست ده‌بووه‌و ده‌یانگوت ئه‌وه‌ ((به‌لشه‌فیه‌ته‌))  ئه‌وه‌ شوعیه‌ته‌ . له‌ ماڵی ئێمه‌دا له‌ نێوان هه‌ردوو  خێزانی دایكم و باوكم ململان ڕویده‌دا هاو شێوه‌ی  ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران . هه‌ڵوێستی خێزانه‌كه‌ی دایكم له‌ گه‌ڵ  بارۆنه‌كان و به‌گه‌كان و شا فاروق بوون و پشتیوانیان لێ‌ ده‌كردن ، پێیانوابووله‌ هه‌ر هه‌نگاوێكیاندا خوا له‌ گه‌ڵیاندایه‌  . به‌ڵام خێزانه‌كه‌ی باوكم دژ به‌ بارۆنه‌كان و ئاغاكان بوون به‌ تایبه‌تی دایه‌گه‌وره‌م ده‌یگوت : ـ ((هه‌رگیز خودا له‌ گه‌ڵ سته‌مكاردا نییه‌ ))  . پیاوانێك  له‌ به‌رزه‌وه‌ سرنجیان ده‌دا به‌ جلی شیك پۆشه‌وه‌  ((ئاغاكان له‌ ژێر لێویانه‌وه‌ به‌ توڕه‌ییه‌وه‌).ده‌یانگوت چۆن  ژنه‌ جوتیارێكی پیر به‌شداری له‌ مشت و مڕی سیاسی ده‌كات ؟ . به‌ڵام ئه‌و  گرنگی پێنه‌ئه‌دان و به‌رده‌وام بوو له‌ به‌رگیری كردن له‌ دادوه‌ری ساناو سه‌ره‌تایی . یه‌كێكیان ده‌یگوت  ئه‌و قورئانی نه‌خوێندووه‌ ، نه‌نكیشم ووڵامی ده‌دایه‌وه‌ : خودا خۆی دادوه‌ره‌ و به‌ عه‌قڵ دركی پێبكه‌ن نه‌ك به‌ په‌رتووك . به‌ بۆچوونی پیاوه‌ سیاسیه‌كانی خێزانی دایكم  ، نه‌نكیشم ده‌بووه‌ جوتیارێكی كۆمۆنیستی مولحد وه‌كو كوڕه‌كه‌ی مه‌به‌ستم ((باوكمه‌))  . له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا باوكم كۆمۆنیست نه‌بوو و په‌یوه‌ندی به‌ هیچ حیزبێكه‌وه‌ نه‌بوو ، به‌ڵام تۆمه‌تباریان ده‌كرد به‌ ((كۆمۆنیست و ئیلحاد)) ، ئه‌مه‌یان ده‌خسته‌ پاڵ  هه‌ر كه‌سێكه‌وه‌ ووشه‌ی ((هه‌ژار)) یان چینی زه‌حمه‌تكێشی به‌ زاردا بهاتبایه‌ . له‌ سه‌ر ئه‌م زاراوانه‌ مرۆڤ ده‌خرایه‌ زیندانه‌وه‌  ،  چۆن بێ‌ ده‌ربه‌ست  و  نا ئاگان بوینایه‌ كه‌((سیسته‌می چینایه‌تی پتریاركی)) له‌ سه‌ر چه‌وساندنه‌وه‌ی نێرایه‌تی ڕه‌ها له‌ خێزان و ده‌وڵه‌ت به‌ ڕێوه‌ ده‌چوو ؟ . له‌ چله‌كان و سه‌ره‌تای په‌نجاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م كه‌ ململان له‌ نێوان كۆمۆنیست و ئیسلام له‌ ئارادا بوو له‌ دنیایه‌كدا كه‌ دابه‌ش ببوو له‌ نێوان بلۆكی ڕۆژهه‌ڵات به‌ سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی سۆفیه‌ت و ، بلۆكی ڕۆژئاوای سه‌رمایه‌داری به‌ سه‌ركردایه‌تی  ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا . به‌ڵام وڵاته‌ موسته‌عمه‌ره‌كانی ئاسیاو ئه‌فریقا ((له‌ نێویشیاندا میسر له‌ ژێر داگیركاری بریتانیادا بوو)) . ئه‌و كات سه‌ر به‌ هێزه‌ ئیمپریالیزمه‌كان بوو ، (له‌ ڕوانگه‌ی هێزه‌ سه‌رمایه‌داره‌كانه‌وه‌)  ئیسلام به‌رته‌سك ده‌كرایه‌وه‌ بۆ كه‌ره‌سته‌یه‌ك  به‌ مه‌به‌ستی لێدانی كۆمۆنیست ، هه‌روه‌ها كۆمۆنیستیش به‌رته‌سك  ده‌كرایه‌وه‌  (له‌ مسته‌عمه‌ره‌كانی جیهانی سێهه‌م)) بۆ بانگشه‌ كردنی ئیلحاد . دیسان  بۆ لێدانی هه‌ر بزووتنه‌وه‌یه‌كی جه‌ماوه‌ری له‌ میسر كه‌ داوای دادوه‌ری و ئازادی نیشتمانی بكردبایه‌ ، ته‌نانه‌ت جه‌ماڵ عبدالناسریان به‌ شوعیه‌ت تۆمه‌تبار ده‌كرد له‌ لایه‌ن هێزه‌ ده‌ره‌كیه‌كان و چینی پله‌ به‌رزه‌كان له‌ ناوخۆدا . هاوكاری ئیخوان موسلیمین و ئیسلامی سیاسیان ده‌كرد (له‌ ناوخۆو ده‌ره‌وه‌) بۆ پایه‌ماڵ كردنی بزووتنه‌وه‌ نیشتمانیه‌كانی میسرو جه‌ماڵ عبدوالناسر ، هه‌وڵیان ده‌دا تیرۆری جه‌سته‌یی و سیاسی بكه‌ن . تا شكستی له‌ جه‌نگی 1967 و پاش سێ‌ ساڵ  ده‌مرێت  ،  دواجاریش سه‌رۆكێكی ئیماندار دێت به‌ ناوی ((ساداته‌وه‌))  ده‌ست ده‌كات به‌  كاراكردنی كۆمه‌ڵی ئیسلامی سیاسی  و  ((هێزه‌ ئیمپریالیزمه‌كان)) بۆ لێدانی هێزه‌ نیشتمانیه‌كان كه‌ خه‌باتیان بۆ ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی ده‌كرد له‌ ژێر ناوی پاكتاو كردنی شوعیه‌كان . له‌ سیپته‌مبه‌ری 1981 خۆم له‌  زیندانێكی ژێرزه‌مینیدا بینیه‌وه‌  به‌ تۆمه‌تی كۆمۆنیست بوونم . سه‌رباری ئه‌وه‌ی له‌ ژیانمدا نه‌چوومه‌ته‌ نێو هیچ حزبێكه‌وه‌ ، به‌ سروشت  هه‌ڵهاتووم له‌ یاریه‌ سیاسیه‌كان هاو شێوه‌ی  نه‌نكه‌ جوتیاره‌كه‌م كه‌ ئه‌و كات سیاسه‌تی  له‌ ته‌نها  ووشه‌یه‌كدا كورت ده‌كرده‌وه‌   بۆ ((پۆلۆتیكا)) . پێده‌كه‌نی و ده‌یكێشا به‌ سه‌ر پشتی كوڕه‌ مامه‌كه‌ی كه‌ ((شێخی مزگه‌وت)) بوو ده‌یگوت ((ئامۆزا پۆلۆتیكا بێ‌ به‌هایه‌)) . ئا به‌و جۆره‌ نه‌نكم و ((تێكڕای دێكه‌مان)) سیاسه‌تیان  به‌و چه‌شنه‌  ده‌بینی  كه‌ پاڵه‌وانیه‌تی یاریگه‌لێكی ((پۆلیتیكیه‌))  له‌ سه‌ر درۆو فرت و فێڵ دامه‌زراوه‌ . حكومه‌ت سته‌می له‌ جوتیاران ده‌كرد چونكه‌ له‌ په‌رله‌ماندا كاری بۆ پادشاو ئینگلیز و فیوداڵ و بارۆنه‌كان ده‌كرد ، ئه‌و كات نه‌نكم و خه‌ڵكی دێكه‌ له‌ ده‌ره‌به‌گ  یاخی ده‌بوونه‌وه‌ . به‌ ده‌سته‌ گه‌وره‌ شه‌قار شه‌قار بووه‌كه‌ی ئاماژه‌ی  ده‌كرده‌ ڕوخساری و ده‌یگوت : ـ كوا دادوه‌ری ئاغا ؟ . ئه‌ویش به‌ قورئانه‌كه‌ ئاماژه‌ی ده‌كرده‌ ڕوخساری نه‌نكم و به‌ دواكه‌وتوو تاوانباری ده‌كرد چونكه‌ قورئانی نه‌خوێند بوو تا شتێك ده‌رباره‌ی دادوه‌ری بزانێت . نه‌نكم به‌ ڕسته‌یه‌كی كارێگه‌ر وڵامی ده‌دایه‌وه‌ : ـ ((خوداكه‌مان خۆی دادوه‌ره‌ به‌ عه‌قڵ دركی پێبكه‌ ئاغا ؟)) . ئه‌گه‌ر نه‌نكم بچوایه‌ته‌ ((ئه‌نجومه‌نی په‌نجا)) پێموابوو ئه‌و پتر هۆشیار و ئاشنا بوو به‌ ڕۆڵ و گرنگی تێكستی ده‌ستوور سه‌باره‌ت به‌ دادوه‌ری و یه‌كسانی ڕاسته‌قینه‌ی نێوان خه‌ڵك ، نه‌ك ڕاگرنی هاوسه‌نگی نێوان  هێزه‌ سیاسیه‌كان و ئه‌حزابه‌كان و تێیاندا ((حزبی نور)) كه‌ ڕوخساری نه‌نكمی به‌ عوره‌ت ده‌بینی . 

       

و .له‌ عه‌ره‌بیه‌وه‌(یاسین له‌تیف)

 

                نوال السعداوی ــ حوارالمتمدن ـ ژماره‌ ((4233)) له‌ 2/10/2013              

 

Previous
Next
This site is registered on wpml.org as a development site.