Skip to Content

Saturday, May 28th, 2022
Home / Articles Posted by جیهاد

Blog Archives

فەلسەفەی پۆزیتیڤیزم‌و(مفهوم)کۆنسێپتی پێشکەوتوو

          )Positivism and the concept of progress(   هەموو ئەو پێشکەوتنەی کە لەکۆمەڵگاکانی ڕۆژئاوادا ئەمڕۆ دەیبینین، ئەوە بەری فەلسەفەی پۆزیتیڤیزمە، کە لە نیوەی سەدەی نۆزدەدا گەشەی Continue Reading »

شوناس لە هەمبەر جیهانگیریدا…. نووسینی: مانویل کاتسلز

     لە ئەنگلیزیەوە: السيد يسين لە عەرەبیەوە: جیهاد موحەمەد     شتێکی ڕێکەوت نەبوو کە زانای کۆمەڵناسی سیاسی ئەمەریکی مانویل کاتسلز، بەشێکی چکۆلەی تایبەت لە کتێبی (هەموو زانیارییە سەردەمییە Continue Reading »

کەی ڤۆلێتری عەرەب دەردەکەوێت؟

          ساڵێ ٢٠١٣ وا دوا هەناسەی خۆی هەڵدەکێشێت، ئومێدەواربووم، کە بمانتوانیایە چەند ساتێکمان تەرخانبکردایە بۆ ئاهەنگێڕان بە بۆنەی ئەو ڕووداوە گەورانەی کە پێش ٢٥٠ ساڵ ڕوویانداوە، Continue Reading »

گفتوگۆ لەگەڵ نعوم شومسكي

    بۆچی ئەمەریکیەکان شتێک دەربارەی سیاستە کۆلۆنیالییەکانی وڵاتەکەیان نازانن؟ هەرچی لە واشنتۆنەوە قسەی لەسەر نەکرێت، لە ڕاگەیاندنەکانەوە قسەی لەسەر ناکرێت. ئەمریکا دژی دیموکراتیەتە لە وڵاتانی عەرەبدا. دۆستی ئەمەریکا، سەرۆکە Continue Reading »

سەلامە موساو دستۆفسکی ….. د.ضیاء نافع

        لە ساڵی(١٨٨٧ـ ١٩٥٨)سەلامە موسا کتێبێکی بە ناوبانگی بە چاپگەیاند لە ژێر ناونیشانی(ئەوانەی فێریانکردم)، ناوی کۆمەڵێک لە ئەدیب‌و بیرمەندە ڕۆژئاواییەکان دەبات، هەوڵیداوە کە بیرو فەلسەفەو داهێنانی ئەم Continue Reading »

لە رەخنەگرتن لە ئاسمان بۆ رەخنەگرتن لە زەوی

    لە رەخنەگرتن لە ئاسمان  بۆ رەخنەگرتن لە زەوی کارل مارکس     دوای سڕینەوەی جیهانی ئەودیوی ڕاستییەکان، هەڵسەنگاندنی راستینەی ئێستایی جیهان ئەرکی مێژووە. ئەمەش بە پلەی یەکەم ئەرکی Continue Reading »

ئەلیس مونرو کێبوو؟

    ئەلیس مونرو… ژیانی خۆی بە شێوازی چیرۆکئاسا نووسیوەتەوە       نووسەری کەنەدی(ئەلیس مونرو) بوو بە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵی ٢٠١٣ بۆ ناسینی ئەم نووسەرە، خوێندنەوەی چیرۆکە کورتە شەوقدارەکەی Continue Reading »

ڕۆشنبیرە شەریفەکان کامانەن؟

        باسکال بونیفاس، لە کتێبە نوێکەییدا هێرشدەکاتە سەر ئەو نووسەر و رۆژنامە نووسانەی کە راگەیاندنەکانی پایتەختی فەرەنسایان داگیرکردوە.     ئەم پرسیارە تووند و هەڵەشەیە دەخەمە روو: Continue Reading »

خائینەکەی جیڤارە لە دواجاردا قسەی خۆیکرد: (ئەوەی کە باش بوو بۆ پاراستنی ژیانی هاورێکانم کردم)

        کیرو بوستوس، بۆ ماوەی زیاتر لە ٤٠ ساڵ وەک پیاوێکی وێنەکێش و خیانەتکار دەرحەق بە شۆرش و بە جیڤارا ناسرا، لە هەمان ئەو دارستانەی کە جیڤارای Continue Reading »

جارێکیتر دەنگی شاخ

            ئایا پێویستمان بە هەڵچوون هەیە بۆ ئەوەی بنووسین، یان بۆ ئەوەی قسەبکەین؟ یاخود وازبێنین تا هۆشیاریی بە پێیی ئەزموونی خۆی ڕابەرایەتیی قسەکردن و وشەکانبکات؟ Continue Reading »

لە هەڵبژاردندا، براوەو دۆڕاو ناوەندە، یان مرۆڤ و مرۆڤایەتیی؟

          پرۆسەی هەڵبژاردن، لە دنیایی دیموکراتیەتدا، وەک یەکەم هەنگاو دادەنرێت بۆ فەراهەمکردنی دیموکراتیەت، دوای ئەم پرۆسەیەش هەنگاوەکانی تری دیموکراتیەتیی بە دوادادێت، وەک، دروستکردنی حکومەت لە لایەن Continue Reading »

هەڵسەنگاندێک بۆ بانگهێشتیی هەڵبژاردنەکانی کوردستان و، ئایندەی حوکڕانی کوردستان.

        لە سایەیی کولتووریی دەسەڵاتی سیاسیی گەندەڵ و نادادپەروەر و بێسەروبەرو بێ پلان لە هەرچ کار وکردەیەکدا کە کردویەتی لە ماوەی ٢٢ ساڵی ڕابردوودا، ئەویش بۆ گەیشتن Continue Reading »

هەزار نەفرەت لەم دنیا قێزونە

        دنیایەک، پڕ لە خوێنڕشتن، پڕ لە ناشیرینی، پڕ لە بۆگەنی، پڕ لە نامرۆیی و نەمانی هیچ بەهایەکی مرۆڤ. دنیایەک، تاریک تاریک و ئەنگوستچاو، دنیایەکی ڕەش و Continue Reading »

کوا مام جەلال؟ … جیهاد موحەمەد

      لەوانەیە زۆر کەس، ئەم پرسیارەی بەلاوە سەیربێت، بۆ کەسێکی وەک من، بەڵام لای من وایە کە مافی هەموو کورد و عێراقیەکە، ئەم پرسیارە بکات و، بخوازێت چارەنووسی Continue Reading »

تازەگەرێتی لە ئیسلام دا یان بە ئیسلامیکردنی تازەگەرێتی ؟

    کامل نەجارـ بیرمەند و نووسەری عەلمانی لە وتووێژێکی کراوەدا لەگەڵ خوێنەراندا دەربارەی:  کامل نەجارـ بیرمەند و نووسەری عەلمانی لە وتووێژێکی کراوەدا لەگەڵ خوێنەراندا     زۆرن ئەوانەی بڕوایان Continue Reading »

حیکایەتی پەرلەمان و کاندیدەکان و کۆمەڵگا

        لە کۆمەڵگای کوردی ئەمڕۆدا،  وەک لە ڕاگەیاندنەکاندا باسدەکرێت، ٣٦٠٠ کەس خۆی کاندید کردوە بۆ پەرلەمانی کوردستانی/عێراق. ئەو پەرلەمانەی کە دەسەڵات پێیدەڵێت، (حیکایەتی گەورە)، ئێمە و مانانیش Continue Reading »

حیکایەتە گەورەکان، یان حیکایەتی مێش؟

          (جکلێتمان نە فرۆشتووە و، هەتا هەتایە نایبڕینەوە!) بێگومان نایبڕنەوە، بێگومان دەستهەڵناگرن، لە پێگەی وزیفی و خۆسەپاندن و خۆ دەوڵەمەندکردن لە سەر حسابی خەڵکی ڕەشوڕووتی کوردستان. Continue Reading »

بیرمەند و فەیلەسوف ـ خەلدون نبوانی ـ لە وتووێژێکی کراوەدا لەگەڵ خوێنەراندا

      ئایا فەلسەفە هیچ دەورێکی بینیوە لە بەهاری عەرەبیدا؟ فەلسەفە لە شیکاریی جیهانەوە بۆ گۆڕینیی.     لە پێناوی بە گەڕخستنی وتووێژێکی فکرییو رۆشنبیریی‌و سیاسیی لە نێو نووسەران‌و Continue Reading »

ڕەخنە و ئەنتۆلۆجیای بوونی کۆمەڵایەتی

          پێشەکی( لە ئبستمۆلۆجیاوە بۆ ئەنتۆلۆجیا): لە پرسیارەکەی (کانت)ەوە دەستپێدەکەین: ئایا زانستی کۆمەڵایەتی(سۆسیۆلۆگی) ڕێییتێدەچێت(دەگونجێت)؟ ئەگەر دەشێت و دەگونجێت چۆن؟ ئێمە، بۆ چارەسەری ئەم پرسیارە و وەڵامدانەوەی Continue Reading »

بیرکردنەوە زانستییەکان و گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان

      بە لێوردبوونەوە و تێڕامان لەم ناونیشانە، دەستپێدەکەم، کە پێویستی بە ڕاڤەکردن و شیکارییەکی فراوان هەیە، ئەم ناونیشانە، ئاماژەیەکی ڕوون و ئاشکرایە بۆ هەڵوێستە و تێڕامان و بیرکردنەوە Continue Reading »

پڕۆژەی کولتووری زانستیی

      (کۆمەڵگا ڕۆژهەڵاتیی و عەرەبییەکان و کوردستانیش، تا هەنووکە نەبوون بە خاوەنی کولتووری زانستی، لاوازیی کولتووری زانستی لە کوردستاندا لە هەموو جومگەکانی کۆمەڵگادا بە زەقی دەردەکەوێت.  بۆ دروستکردنی Continue Reading »

دین و سیاسەت و، ململانێیی فێندێمێنتالیست

    کاتێک تاوانە دڵتەزێنەکەی نیورک لە ١١ سێبتەمبەری ٢٠٠١ دا بەرپاکرا،  قەشە”جيري فولويل”ی مەسیحی ئنجیلیی هیچ لێکدانەوەیەکی بۆ ئەم تاوانە نەبوو جگە لەوەی وتی:  “ئەوە سزای خودا بوو بۆ Continue Reading »

دیمانەی پێگەی چاوی گەل لەگەڵ د.بورهان یاسین

      بۆ گەشەپێدانی بیر و هزری سیاسیی و ڕادەربڕینی ئازادانە دوور لە هەموو بریندارکردن و لایەندارییەک، بۆ دۆزینوەی چارەسەرە گونجاوەکان بە پێی ئەم قۆناغەی پیاییدا تێدەپەڕیین، بۆ گەشەدان Continue Reading »

ئێمه‌ و بڕوای ڕۆشنگه‌رێتی

      دوو تێگه‌یشتنی سه‌ره‌کیمان هه‌یه‌ که‌ ده‌مانه‌وێت په‌یوه‌ندیه‌ ئاڵۆزه‌کانی ده‌ستنیشانبکه‌ین: تێگه‌یشتنی نوێگه‌ری بیریی و تێگه‌یشتنی گوتاربێژیی بیری عاره‌بی.  بێگومان، ده‌ستنیشانکردنی هه‌ردوو تێگه‌یشتنه‌که‌ ده‌بێت بکه‌وێته‌ پێش دیاریکردنی په‌یوه‌ندیه‌ ئاڵۆزه‌کانی Continue Reading »

لە هەوڵێر کۆرە کراین! لە سلێمانی چاومان دەردێنن! لە دهۆکیش لاقمان ببڕنەوە!

        لە پێوەندییەکی تەلەفوونی بەڕێوەبەرێکی ژووری ئۆپۆزسوێنی پاڵتاکدا، مام عومەر دەڵێت: ئێمە گوناحین! کەس بە هانامانەوە نەهات کە چاومانییان کۆرەکرد. دکتۆرە عەرەبەکە لە نەخۆشخانەی هەولێر، دوای گەڕانەوەمان Continue Reading »

ژنە ئەدیب و نووسەری سعودیی (بلقیس ملحم) بە تاوانێکی ترسناکیی کوشتن گیانی لە دەستدا

      دەبێت کەی عاقڵەکان و بزوتنەوە عەقڵانییەکان و نووسەر و ڕۆشنفکرەکانی دنیا دژ بەم تاوانانە بەوەستنەوە و هاوار بکەن و ئەم سەلەفییە تاوانبارە گەورانە ئابڕووبەرن و بەرپەرچییانبدەنەوە و Continue Reading »

تەقینەوەکانی بوستن(بوسطن)…تێوەگلانەکانی بەرنامەکانی کوشتن

        نۆمان چۆمسکی ڕەخنەی تووند لە ئامێریکدا دەگرێت.     مانگی ئەپرێل، مانگی خۆشیی و شادیی”نیوئنگلاند”ە بە هاتنی سەرەتای بەهاری ڕەنگاو ڕەنگ و بەجێهێشتنی زستانی زریان و Continue Reading »

کێ دەڵێت عەرەب پێویستیی بە ڕۆشنگەریی هەیە؟!

    رۆژێک، دەبێت داوای لێبوردن بکەم لەو تاوانە نەویستراوەی کە کردومە: سەرسامییم بە بیرمەندە ڕۆشنگەرە ئەوروپییەکان! دەبێت داوای لێبوردن بکەم لەوەی کە ساڵانێکی دوورودرێژم لەگەڵ دیکارت و سبینۆزا و Continue Reading »

چیرۆکی مردنە سەیرەکان!

          مردن، یەکێکە لە کێشە چارسەرنەکراوەکان، ڕەنگە زۆرێک کێشەی مرۆڤ هەبێت کە چارەسەر نەکرابێت، بەڵام هیچ کێشەیەک نییە، کە هەوڵی چارەسەرکردنی نەدرابێت و مرۆڤ پێیوابێت کە Continue Reading »

ریاڵمەدریید و کۆیلەیەتیی

        لە دوای دۆڕاندنی نادی ڕیاڵمەدرید لە یاری تۆپی ئەورپیی ئەم ساڵدا، دیمەنێکم بینی لە فەیسبووکدا کە گەنجێک لەسەر دەم کەوتبوو بە کوڵ دەگریا!. چەندیین جار بیستومانە Continue Reading »

لە کولتووری دیندا ژن لە پەراسوی چەپی پیاو دروستکراوە!

          ئەگەر بە شوێن خڵتە مێژووییەکەی فیکری دینیدا بگەڕێن کە هەڵوێستێکی نەرێنی وەرگرتوە بەرامبەر بە ژن، ئەوە دەبێت بچینە نێو ڕەگ و ڕیشە و دۆزینەوەی غەوشی Continue Reading »

ئەسڵی مەسەلەکە ئەوە نییە کە تۆ وتت!

        ئەسڵی مەسەلەکە لە گرێژەنە چوونی دەرگاکەیە و خواش ناتوانێت بیخاتەوە جێگەی خۆی. ئەسڵی مەسەلەکە دیزە بە دەرخۆنەکردنی مەسەلەکانە. ئەسڵی مەسەلەکە مەسەلەگلەێکی بێچارەسەرە،ئەسڵی مەسەلەکە، ئەو بازار بەرەڵاکردنەیە Continue Reading »

کێشەی زیادکردنی نرخی تابلۆی ئۆتۆمبێل بۆ هەرا دەنێتەوە؟

    حکومەتی گەندەڵ ناتوانێت چارەسەری هیچ کێشەیەک بکات. لە گرتنەبەری هەرچ چارەسەرێکدا بۆ کێشەیک، دنیاییەک کێشەو ئاڵۆزیی و بۆگەنی دەردەکەوێت. دنیاییەک لە خەڵک و لایەنی پێوەندیدار زیاندەکەن. دنیاییەک لە Continue Reading »

کولتووری دیموکراتی لە کوردستاندا ئەوەیە کە وتەبێژی پارتی تەعبیری لێدەکات!

      وتەبێژی پاراتی دیموکراتی کوردستان، بەرێز جەعفەر ئیمینکی لە درێژەی ئەو شەڕە قسەو باس و خواسەی کە لەگەڵ یەکێتی نیشتیمانی(هاوپەیمانە ستراتیژییەکەیاندا)پێشوەخت بۆ بانگهێشتی هەڵبژاردنەکان، گرتوویانەتە بەر، بە تایبەتی Continue Reading »

پەیامەکەی ئۆجەلان و پرسی کورد

          چارەسەری ئاشتییانەی پرسی کورد لە تورکیا و هەموو کوردستانی گەورەدا، چارەسەرێکی ڕاست و قبوڵکراوە لەلایەن گەلی کوردەوە. هەروەها لە لایەن کۆڕە هەریمی و نێودەوڵەتییەکانەوە، لە Continue Reading »

کاتێک عەقڵ لە ئارادا نابێت و پیاوانی دین حوکم دەکەن

        لە بەهاری ١٩٥٤دا کاتێک کۆبرنیکۆس لە سەر جێگەی مردن بوو، داوایکرد کە کتێبەکەی بڵاوبکرێتەوە کە تییادا نووسیبووی کاتێک چاودێری ئاسمان دەکەین ئەستێرەکان بە دەوری ڕۆژدا دەسوڕێنەوە، Continue Reading »

سودەکانی ئیسلام … سەلاحەدین موحسین

        ئیسلام هۆکاری وێرانکردنی نەتەوەیەکی مەزنی وەک ئێرانە. ئێران بەهەشتی سەر ڕووی زەوییە.. شارگەلێکی یەجگار جوان و شاخو و کێو و بەرزایی داپۆشراو بە سەرپۆشی سپی بەفر، Continue Reading »

دواکەوتنی کۆبوونەوەی یەکێتی و گۆران لەبەر چیی بوو؟

    ئەم مەسەلەیە زۆر خوێندنەوەی بۆ دەکرێت، زۆر شیکاریی و ڕاڤەکردنی بۆ دەکرێت لای چاودێرە سیاسییەکان و رۆژنامە نووسەکانەوە. منیش بۆ خۆم، وەک هاوڵاتییەک کە بە دواداچوونم هەیە بۆ Continue Reading »

بازرگانێتی بە بریندارەکانی چەکی کیمیاییەوە ڕسوایی و شەرمە

    لە ماوەی چەند هەفتەی پێشودا بابەتێکم لەسەر قایمقامەکەی چەمچەماڵ نووسی کە دەڵێت: شەش کەس بە هۆی کەمتەرخەمی پزیشکەکانەوە گیانیان لەدەستداوە، بەڵام ئەم بێ دەنگیی لێکردوە، چوونکە دیارە هیچ Continue Reading »

قایمقامێکی مۆدێرن، قایمقامێکی فیوداڵ !

    ئەم کچە بەڕێزەی کە بەندە لەگەڵی دانیشوتم، ئەو قایمقامە مۆدێرن و خۆ نەویستەیە کە هەموو ڕۆژێکی شەممە لە کتێبخانەی گشی شارەکە بۆ ماوەی ٣ کاتژمێر و ٣٠ خولەک Continue Reading »

خوی دزی و گەندەڵی و بێ باکی!

    خراپترین شتێک لە ژیانی تاک و کۆمەڵگا و ڕژێمەکاندا خوگرتنە بە کارە خراپەکانەوە، زۆر جار بیستومانە کە جۆرێک لە دز هەن دزێتییەکە بووە بە خو تیایاندا، واتا لە Continue Reading »

ماکی دومەڵە گەنیوەکانی بندەستی خێل دەتەقێت

      ماکی دومەڵە گەنیوەکانی بندەستی خێل دەتەقێت، خێڵ، بەردەوامە لە هێرشکردنییدا، خێڵ، بریندارکراوە، خێل زوخاوی لێدەتکێت، بۆنی تەقینی دوڵەمەکانی بندەستی خێل مێشکی مرۆڤەکان کاس دەکات، خێل ژەهر دەڕێژێت، Continue Reading »

دیسان گردبوونەوەی خێڵ لەبەردەم کەناڵی NRT دا!

      خێڵ، ئەو پێکهاتە کۆمەڵایەتییەیە کە هەموو تاکەکانی لە بۆتەی شەرەف و ئابڕو و پیاوەتی و جوامێریی گروپێکدا تواندۆتەوە، عەقڵیەتی ئەم پێکهاتەیە ئەوەیە کە ڕوشاندنی کەرامەت و شکاندنی Continue Reading »

شڵەژانی یەكێتی نیشتیمانی کوردستان دوای مام جەلال بۆ؟

    لە ناو کایە سیاسی و دینییەکاندا، زۆر جار کەسی کاریزمایی دروستدەبێت، کەسی کاریزمایی بەو مانایەی کە متمانەو بڕوایەکی ئەوتۆی لای حیزبێک، کۆمەڵە خەڵکێک، یان گەلێک، یان جەماوە رو Continue Reading »

کۆبوونەوە! …جیهاد موحەمەد

    کۆبوونەوە، بووە بە خەسڵەتێک لە خەسڵەت و کولتووری باوی هەر بوارێک لە بوارەکانی چالاکییەکانی ئابووریی و سیاسیی و حیزبایەتی و خۆ ڕێکخستن و خۆ ئامادەکردن و بڕیاردان و Continue Reading »

شۆڕشی ئەمجارەی گەلانی رۆژهەڵات جیاوازە!

    شۆڕشەکانی خەڵکی ستەمدیدەی تونس و لیبیا و میسر و دواجاریش سوریا، کە هێشتا دەکوڵێت و رۆژانە بە دەیان کەس دەبن بە خۆراکی ئەم خەبات و تێکۆشانە، ئەم شۆڕشانە Continue Reading »

یاد و یادەوەرییەکانتان بەرز و زیندوو

      هاوڕێی ئازیز و خۆشەویستم، کاکە زاهیر باهیر، لە ژێر ئەم سەردێرەی سەرەوەدا،  لە یادی شەهیدی قارەمان (ئەکرەمی حەپسە)دا نووسینێکی نووسیوە و باسی کۆمەڵێک شەهیدی قارەمانی تریشیکردوە، ئەو Continue Reading »

تاوانێکی تابڵێی قێزەون و دڕندانەیە

      لە فەیسبووک و لە یوتوب، بۆ چەندین جار تاوانی ئەو پیاوە دڕندەیە پیشاندەدرێت کە بە زۆر سێکس لە گەڵ کورێکی گەنجدا دەکات، ئەم دڕندەیە چەند دڕندەیەکی تری Continue Reading »

کوردایەتی! …نووسینی:جیهاد محەمەد و سۆران کۆستە

    کوردایەتی دەستەواژەیەکی ناسیۆنالیستی نزیکە لەڕەگەز پەرەستییەوە، هەروەها بەشێکی گەورەی بەرپرسیارێتییەکانی شکستی خەباتی سیاسی پێویست بۆ گەیشتن بەمافەکانی گەلێک بەدرێژای مێژووی پتر لە٦٠ ساڵی ڕابردوو دەکەوێتە سەر هەڵگرانی ئەم Continue Reading »

چاوپێکەوتن لەگەڵ جیهاد محەمەد

جیهاد محەمەد: ئەوە دینە پیاوی ناشیرن کردوە بەوەی گورگێکی چڵێس لە ناخیدا هەیە و  هەرکە گۆشتە رووتەکەی کەوتەبەردەست خۆی بۆ ناگیرێ و پەلاماری دەدا!   سازادانی: نەجیبە مەحمود   بارودۆخی Continue Reading »